Obfite opady śniegu, sprawiają iż zalegający na chodnikach śnieg, niebezpieczne nawisy śnieżne i sople to zimowa codzienność. Właściciele posesji i zarządcy terenów nie zawsze jednak wywiązują się z obowiązków. Zima niestety potrafi zaskoczyć. Moment nieuwagi na nieodśnieżonym chodniku może skończyć się uszkodzeniem ciała, skręceniem stawu czy nawet złamaniem. Dla zachowania bezpieczeństwa, sama ostrożność pieszego nie wystarczy. Jakie więc konsekwencje czekają uchylającego się od obowiązku właściciela posesji lub zarządcę i jakie prawa przysługują osobom poszkodowanym?
Straż Miejska przypomina!
Obowiązek dbania o stan drogi należy do jego zarządcy zaś o chodniki położone wzdłuż nieruchomości musi zatroszczyć się jej właściciel, czyli wszystkie podmioty władające nieruchomością – współwłaściciele, użytkownicy wieczyści, jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także podmioty władające nieruchomością w tym dzierżawcy. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008, z późn. zm.) nakłada na właścicieli obowiązek uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż ich nieruchomości. Art. 5 ust. 1 pkt 4 jw ustawy wskazuje, że za chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości. Oznacza to, że jeżeli pomiędzy nieruchomością, a chodnikiem znajduje się np. trawnik, będący własnością gminy, to właściciel nieruchomości będzie zwolniony z obowiązku dbania o chodnik (nie jest wtedy położony „bezpośrednio” przy nieruchomości). Wówczas ten obowiązek spoczywa na zarządcy drogi. Jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną – wspólnoty mieszkaniowe lub bezpośrednio właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany.
Właściciel nieruchomości nie odpowiada za stan chodnika także w przypadku, kiedy w tym miejscu dopuszczony jest płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych. Obowiązek usuwania śniegu przechodzi wtedy na zarząd drogi, który pobiera opłaty z tytułu postoju lub parkowania samochodów na takim chodniku.
Drogi wewnętrzne nie należą do dróg publicznych. Utrzymanie, remont, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi to obowiązki zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga. Gdy nie ma zarządcy, obowiązki te przechodzą na właściciela terenu. Stąd odśnieżaniem i usuwaniem lodu z dróg wewnętrznych zajmują się zarządcy terenów lub ich właściciele. Dotyczy to dróg na terenie osiedli mieszkaniowych i dróg dojazdowych do obiektów.
Odśnieżanie wejść do sklepów, kiosków, punktów usługowych i gastronomicznych spoczywa zwykle na ich właścicielach lub najemcach lokali, w których prowadzona jest działalność gospodarcza.
Na parkingu samochodowym, niezależnie od jego statusu odpowiedzialność za jego uprzątnięcie ze śniegu i lodu ponosi podmiot nim administrujący.
Za niedopełnienie obowiązków strażnik miejski może nałożyć mandat karny w wysokości 100 złotych. W sytuacji nagminnego nieodśnieżania bądź odmowy przyjęcia mandatu, funkcjonariusz sporządzi wniosek o ukaranie do sądu.
Odpowiedzialność podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie w należytym stanie terenów przyległych do nieruchomości może jednak nie kończyć się na odpowiedzialności w ramach prawa administracyjnego i prawa wykroczeń. W razie wyrządzenia szkody innemu podmiotowi (np. przechodniowi), w omawianym zagadnieniu pojawia się kwestia odpowiedzialności cywilnej. Osoba, która przewróciła się na nieodśnieżonym, oblodzonym lub zanieczyszczonym w inny sposób chodniku, może dochodzić odszkodowania zarówno z tytułu poniesionych szkód materialnych, jak i szkody na osobie. Roszczenie opiera się o art. 415 kodeksu cywilnego „Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”. I tak może się okazać, że właściciel nie dbający o odpowiedni stan chodnika zostanie wezwany do zwrotu wartości zniszczonego mienia ruchomego. Jeśli pieszy przewróci się i dozna na skutek upadku uszczerbku na zdrowiu (złamania, skręcenia stawu, stłuczenia etc.) może dochodzić odszkodowania również z tego tytułu. Odszkodowanie to może obejmować koszty leczenia, rehabilitacji, zadośćuczynienie za doznaną krzywdę oraz utracony zysk (skutkiem upadku może być czasowa niezdolność do pracy -(art. 444 § 1 k.c.). Jeżeli upadek spowoduje bardzo poważne konsekwencje zdrowotne i – w konsekwencji – całkowitą lub częściową utratę zdolności do pracy, zwiększenie potrzeb poszkodowanego lub zmniejszenie jego widoków powodzenia w przyszłości, poszkodowany może nawet domagać się renty od podmiotu odpowiedzialnego za szkodę-(art. 444 § 2 k.c.).
Do obowiązków ciążących zimą na właścicielach nieruchomości należy także dbanie o stan dachów i balkonów, tj. usuwanie nadmiaru śniegu i zwisających sopli. Wynika to z przepisów Prawa budowlanego (Dz.U. z 2010 nr 243 poz. 1623), które w art. 61 ust. 1 pkt 2 nakazują właścicielom i zarządcom obiektu budowlanego zapewnić bezpieczne użytkowanie obiektu także w razie wystąpienia intensywnych opadów atmosferycznych.
„Art. 61. Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany:
ust.1. pkt. 2 zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne…, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska”.
W art. 61 ust. 1 pkt 2 zawarty jest nakaz dla właścicieli i zarządców obiektów budowlanych, którzy mają zapewnić bezpieczne użytkowanie obiektu także w razie wystąpienia intensywnych opadów atmosferycznych. W związku z tym zarządca musi dbać także o usuwanie nadmiaru śniegu z dachu czy likwidację sopli i nawisów lodowych, które mogą zagrażać życiu i zdrowiu mieszkańców oraz przechodniów. Straż Miejska będzie przypominała właścicielom i zarządcom takich obiektów o w/w obowiązku. Wszelkie nieprawidłowości ujawnione w ich trakcie, a stwarzające realne zagrożenie skutkowały będą powiadomieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Tragiczna katastrofa hali wystawienniczej w Katowicach, do której doszło kilka lat temu powinna być przestrogą – do czego może doprowadzić nadmiar śniegu zalegający na dachu.
